Over Justitie en Binnenlandse Zaken In de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken (JBZ) komen de ministers van deze beleidsterreinen formeel zes keer per jaar bij elkaar. Tijdens deze bijeenkomsten wordt de voortgang in de samenwerking besproken op het gebied van JBZ. De centrale uitgangspunten voor JBZ samenwerking zijn: vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid. De bedoeling is om het vrije verkeer van burgers van de Europese Unie en van de onderdanen van Derde landen op het grondgebied van de Unie tot stand te brengen en tegelijkertijd de veiligheid van allen te garanderen door iedere vorm van georganiseerde misdaad (mensenhandel, seksuele exploitatie van kinderen, drugshandel, handel in wapens, autohandel, corruptie en fraude) en terrorisme te bestrijden.
Verdrag van Maastricht In 1993 trad het Verdrag Betreffende de Europese Unie (Verdrag van Maastricht) in werking. Dit verdrag verschafte een nieuwe basis voor samenwerking op het gebied van justitie en binnenlandse zaken door de Communautaire structuur aan te vullen met een Derde pijler. De samenwerking bestrijkt zeven zaken van gemeenschappelijk belang: asiel, overschrijding van de buitengrenzen, immigratie, bestrijding van drugs en drugsverslaving, bestrijding van internationale fraude, justitiële samenwerking in civiele en strafzaken en samenwerking op het gebied van politie en douane. Omdat het kwesties zijn die vaak erg gevoelig liggen is in het verdrag veel waarde gehecht aan de soevereiniteit van lidstaten en aan die instellingen van de EU waarbij de lidstaten direct betrokken zijn. De bevoegdheden van de Europese Commissie, het Europees Parlement en het Hof van Justitie zijn beperkt.
Verdrag van Amsterdam Het Verdrag van Amsterdam trad in werking op 1 mei 1999 en bracht verandering in de samenwerking op het gebied van justitie en binnenlandse zaken door een aantal zaken naar de communautaire pijler over te hevelen. Het ging om visa, asiel, immigratie en andere beleidsterreinen die verband houden met het vrije verkeer van personen. Daarnaast valt justitiële samenwerking in burgerlijke zaken onder de Eerste pijler van het Verdrag van de Europese Unie. De politiële en justitiële samenwerking in strafzaken behoort nog steeds tot de derde pijler. Het Verdrag van Amsterdam heeft het voorkomen en bestrijden van racisme en vreemdelingenhaat aan de derde pijler toegevoegd.
Een ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid De Europese Raad van Tampere in 1999 was gewijd aan de totstandkoming van een ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid. -"Een ruimte van vrijheid": dit betekent de totstandkoming van het vrije verkeer van personen volgens het Schengenmodel, de bescherming van de mensenrechten en de bestrijding van elke vorm van discriminatie. -"Een ruimte van veiligheid": dit omvat de strijd tegen criminaliteit, met name terrorisme, mensenhandel, misdrijven tegen kinderen, drugshandel, wapenhandel, corruptie en fraude. Hier speelt Europol een centrale rol om de samenwerking tussen de lidstaten op operationeel gebied te versterken. -"Een ruimte van rechtvaardigheid": ondanks de verschillen tussen de lidstaten streeft de Unie ernaar om de gelijke toegang van de Europese burgers tot de rechter te garanderen en de samenwerking tussen de justitiële autoriteiten te verbeteren.
Samenwerking op het gebied van asiel en immigratie Visa, asiel immigratie en andere beleidsterreinen die verband houden met het vrije verkeer van personen vallen met de inwerkingtreding van het Verdrag van Amsterdam onder de eerste pijler van het Unie verdrag. Het Verdrag van Amsterdam heeft verschillende doelstelling genoemd als het gaat om een zekere harmonisatie van asiel- en immigratiebeleid. Tijdens de Europese Raad van Tampere zijn daarnaast vier prioriteiten opgesteld op het gebied van asiel en immigratie: - Partnerschap met landen waar veel immigranten vandaan komen; - Een gemeenschappelijk asielregime; - Een eerlijke behandeling van legale immigranten; - Het managen van migratiestromen en het tegengaan van illegale immigratie.
Samenwerking bij civiele zaken De justitiële samenwerking in burgerlijke zaken is vooral gericht op een betere samenwerking tussen de autoriteiten van de lidstaten. De samenwerking richt zich op de verbetering en het eenvoudiger maken van samenwerking in relatie tot grensoverschrijdende diensten en documenten, samenwerking in het vergaren van bewijs, de erkenning en handhaving van gerechtelijke uitspraken in civiele zaken, de regels over het toepassen van de regels en de competentie van de rechtbanken. Ook samenwerking bij civiele zaken behoort tot de eerste pijler van het Unie verdrag sinds de inwerkingtreding van het Verdrag van Amsterdam. Tijdens de Raad van Tampere zijn specifiek drie prioriteiten geformuleerd: - wederzijdse erkenning van gerechtelijke uitspraken; - betere regelgeving over de compensatie voor slachtoffers van misdaad; - meer convergentie van het civiele recht in de EU.
Civiele bescherming Op het gebied van civiele bescherming zijn maatregelen die op Europees niveau worden genomen vooral aanvullend op de nationale systemen van crisisbeheersing en rampenbestrijding. Die maatregelen richten zich op de voorbereiding op en bestrijding van technologische rampen, natuurrampen en spoedeisende milieurampen. Ministerie van BZK: Civil Protection EU-website Civil Protection
Samenwerking van politie en justitie in de Europese Unie Door samenwerking van de verschillende politiediensten in de EU wordt geprobeerd voor alle burgers in de EU een hoog niveau van veiligheid en bescherming te garanderen. De Europese politiedienst (Europol) speelt hierbij een belangrijke rol. Samenwerking tussen de verschillende openbaar ministeries van de Unie wordt beoogd met de totstandkoming van Eurojust. De samenwerking van justitie en politie in strafzaken behoort nog tot de derde pijler van het Unie verdrag. Alle lidstaten hebben inmiddels wetgeving die dezelfde vormen van corruptie, fraude, illegale handel in drugs, mensenhandel en mensensmokkel probeert tegen te gaan. Ook als het gaat om het strafbaar stellen van terroristische handelingen hebben de lidstaten wetgeving opgesteld.
